ข่าววิชาการ-วิจัย-สัมมนา

นายแพทย์มงคล ณ สงขลา : การเตรียมความพร้อมของบุคลากรทางสุขภาพของท้องถิ่นในศตวรรษที่ 21



นายแพทย์มงคล ณ สงขลา อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข บรรยายพิเศษ “การเตรียมความพร้อมของบุคลากรทางสุขภาพของท้องถิ่นในศตวรรษที่ 21” ในการประชุมวิชาการระดับชาติด้าน “สหวิทยาการสุขภาพ” ครั้งที่ 1 ภายใต้แนวคิด Smart and Healthy Life เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2559 ณ ห้องประชุม 4 อาคารปฏิบัติการเทคโนโลยีและพัฒนานวัตกรรม มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์

นายแพทย์มงคล ได้พูดถึงการเปลี่ยนแปลงในปัจจุบันที่เป็นไปอย่างรวดเร็ว เริ่มจากการเพิ่มขึ้นของประชากรสูงอายุที่มีอายุมากกว่า 60 ปีขึ้นไป จำนวน 13 ล้านคน และจะเพิ่มขึ้นเป็น 20 ล้านคน ในปี พ.ศ. 2583 ขณะที่คนทำงานมีอายุระหว่าง 15-59 ปี รับภาระเลี้ยงดูผู้สูงอายุ เฉลี่ย 5 คน ต่อผู้สูงอายุ 1 คน ปัญหาผู้สูงอายุที่พึ่งพึง ช่วยตัวเองไม่ได้มีประมาณ 5% ทำอย่างไรจะลดระยะเวลาการพึ่งพิงให้น้อยลง เมื่อโครงสร้างผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น จากเมื่อ 3 ปีที่แล้ว มีเด็กเกิดใหม่ 8 แสนกว่าคน แต่ปัจจุบันมีเด็กเกิดใหม่ไม่ถึง 7 แสนคน ดังนั้น โครงสร้างการเกิด ตาย และการมีชีวิตในศตวรรษที่ 21 จึงต้องรับภาระผู้สูงอายุมากขึ้น แต่คนในวัยแรงงานไม่ได้เพิ่มขึ้นหรือเพิ่มขึ้นในสัดส่วนที่น้อยลง นอกจากนี้ สิ่งที่ส่งผลตามมาของจำนวนเด็กเกิดใหม่ คือ ปัญหาของสถานศึกษา ปีที่ผ่านมา มหาวิทยาลัยมีความต้องการรับนักศึกษา จำนวน 1 แสน 2 หมื่นคน แต่มีผู้สมัครเพียง 7 หมื่นคน มหาวิทยาลัยก็จะได้รับเงินอุดหนุนจากรัฐบาลน้อยลง ทำให้มหาวิทยาลัยบางแห่งต้องออกไปประชาสัมพันธ์เชิญชวนให้นักเรียนมาสมัครเรียนมากขึ้น

การทำงานในศตวรรษที่ 21 ในฐานะบุคลากรทางด้านสุขภาพ ที่จะต้องอยู่กับผู้สูงอายุที่เป็นโรคเรื้อรังไม่มีโอกาสหาย จะต้องเตรียมใจให้พร้อมทำ พร้อมให้ จริงใจ และทุ่มเท ขณะเดียวกันสิ่งที่ต้องการมากที่สุด คือ นักกายภาพบำบัด พยาบาล แพทย์แผนไทย และแพทย์แผนโบราณ

การเปลี่ยนแปลงสังคม เศรษฐกิจ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม การวางเส้นทางคมนาคมของประเทศไทยได้มีการศึกษามาตลอดเวลา 30 ปีที่ผ่านมา จนถึงปัจจุบันได้ดำเนินการในหลายเส้นทาง ในอนาคตอีกประมาณ 7-8 ปี เส้นทางคมนาคมของไทยจะโยงใยไปทั่วประเทศ การเปลี่ยนแปลงจะเกิดขึ้นตามเส้นทางคมนาคมที่ผ่าน เช่น มีโรงงานอุตสาหกรรมไปตั้ง เพื่อใช้ประโยชน์จากแรงงานและการขนส่งที่สะดวกขึ้น จำนวนคนเพิ่มมากขึ้น มีโรงแรม บ้านพักอาศัย คอนโดมิเนียม โรงพยาบาล สิ่งเหล่านี้ต้องการแรงงานไปทำงานด้านการให้บริการ ซึ่งเป็นแรงงานจากภาคการเกษตร ทำให้ต่อไปจะไม่มีคนทำงานด้านการเกษตร เพราะคนเหล่านี้จะไปทำงานที่มีเงินเดือนและวันหยุดพักที่ชัดเจน ในอนาคตเราจะไม่มีคนผลิตอาหารในฐานะ “ครัวอาหารของโลก” แต่ต้องซื้ออาหารมารับประทาน สิ่งที่เจ้าหน้าที่ด้านสุขภาพจะทำได้ คือ การไปอยู่ตามคลินิก ที่กระจายอยู่ตามพื้นที่ต่างๆ หรือตามโรงงาน เพราะกฎหมายแรงงานบังคับให้โรงงานจะต้องมีหน่วยปฐมพยาบาล เจ้าหน้าที่ด้านสุขภาพที่เป็นข้าราชการจะน้อยลง ส่วนพยาบาลมีความต้องการสูงขึ้น โดยปัจจุบันยังขาดพยาบาลอีกประมาณเท่าตัว ดังนั้น ควรผลิตพยาบาลเพิ่มมากขึ้น และมีเจ้าหน้าที่ดูแลด้านสิ่งแวดล้อม อาชีวอนามัย และดูแลโรงงาน

เมื่อการคมนาคมครอบคลุมไปทั่วประเทศ จะส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงต่อการทำงานของเจ้าหน้าที่ด้านสุขภาพที่อาจต้องไปเยี่ยมเยียนคนไข้ที่อยู่ตามคอนโดมิเนียม บางบ้านอาจไม่มีคนอยู่บ้าน ความยากในการทำงานก็จะเพิ่มขึ้น คนป่วยและโรคภัยไข้เจ็บจะมีมากขึ้น เนื่องจากการซื้ออาหารรับประทานทำให้มีการปนเปื้อนเชื้อโรค อาจมีการใช้เทคโนโลยีในการติดตามคนไข้ โดยใช้ Application และ Google ในการติดตามอาการคนไข้ในแต่ละบ้าน ดังนั้น เจ้าหน้าที่ด้านสุขภาพจะต้องศึกษาทางด้านเทคโนโลยีทีเปลี่ยนแปลงด้วย

นายแพทย์มงคล ณ สงขลา กล่าวสรุปในตอนท้ายว่า “สิ่งที่เตรียมการคือ ทางด้านกายภาพบำบัด แพทย์แผนไทย พยาบาล การดูแลด้านสิ่งแวดล้อม อาชีวอนามัย พร้อมกับเตรียมตัว เตรียมวิชาชีพ เตรียมกายและใจของเจ้าหน้าที่ด้านสุขภาพให้พร้อมกับการทำงาน เราช่วยคนแล้วมีความสุข เราก็ได้ทำบุญ ถ้าไม่มีความปิติในการช่วยเหลือคนไข้ ก็เสียลมหายใจเปล่าๆ”

จากนั้น นายแพทย์มงคล ณ สงขลา ได้ตอบคำถามของผู้เข้าร่วมประชุมในประเด็นการผลิตบัณฑิตว่า การสอนนักศึกษาอย่าเน้นตรงความรู้ เพราะความรู้สามารถหาจากตรงไหนก็ได้ แต่ให้สอนปฏิบัติให้มาก ให้นักศึกษาเรียนรู้จากการปฏิบัติ โดยเอาหัวเรื่องมากำหนดกรอบ จากนั้นไปหาความรู้จากแหล่งต่างๆ มาพูดคุย เสวนา แลกเปลี่ยนกัน โดยยกตัวอย่างของประเทศเยอรมนีที่เรียนครึ่งหนึ่งและปฏิบัติครึ่งหนึ่ง

ประมวลภาพ

สมพร อิสรไกรศีล ข่าว
ชลธิชา ปานแก้ว ภาพ

TOP