แนะนำนักวิจัยเด่น

นับเป็นหนึ่งในนักวิจัยหญิงแถวหน้าของมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ที่มีความเชี่ยวชาญด้าน พืชศาสตร์และการปรับปรุงพันธุ์พืชด้วยเทคนิคชีวภาพขั้นสูง บทบาทล่าสุดของรองศาสตราจารย์ ดร.พจมาลย์ คือการนำทีมค้นพบและจำแนกชนิดหม้อข้าวหม้อแกงลิง 2 ชนิดใหม่ของโลก ซึ่งยืนยันความอุดมสมบูรณ์ของความหลากหลายทางชีวภาพในภาคใต้ของไทย

เริ่มสนใจหม้อข้าวหม้อแกงลิงตั้งแต่สมัยยังเป็นนักศึกษาปริญญาโท และปริญญาเอก จากการชักชวนของรุ่นพี่ในชมรมพฤกษศาสตร์ หลังจากเข้ามาศึกษาเรียนรู้จึงพบว่า การจำแนกชนิดหม้อข้าวหม้อแกงลิงในไทยด้วยสายตานั้นทำได้ยากมาก สอดคล้องกับงานวิจัยที่ทำเรื่องการใช้เครื่องหมายโมเลกุลอยู่แล้ว

จึงเกิดไอเดียนำเครื่องหมายโมเลกุล AFLP (Amplified Fragment Length Polymorphism) มาจำแนกดูวิวัฒนาการความสัมพันธ์ เพื่อดูความแตกต่างของแต่ละชนิด โดยเฉพาะ กลุ่มเสือ (Tiger) ที่มีจุดประคล้ายลายเสือบนตัวหม้อ ซึ่งการใช้เครื่องหมายโมเลกุลนี้ช่วยจำแนกได้ชัดเจนว่าชนิดที่ค้นพบใหม่เป็นชนิดเดียวกันหรือต่างชนิดกันอย่างแม่นยำ

จากการทำงานอย่างมุ่งมั่น รองศาสตราจารย์ ดร.พจมาลย์ ได้นำทีมนักวิจัยยืนยันการค้นพบหม้อข้าวหม้อแกงลิงเพิ่มขึ้น 2 ชนิดในภาคใต้ของไทย (รวมที่เคยค้นพบไปก่อนหน้านี้เป็น 3 ชนิด) ทำให้ปัจจุบันไทยมีหม้อข้าวหม้อแกงลิงรวมทั้งสิ้น 16 ชนิด กับ 1 สายพันธุ์ย่อย จากทั่วโลกประมาณ 200 กว่าชนิด

1. Nepenthes hirtella (นีเพนธีส เฮอเทลล่า) หรือ "เสืออำพล" พบที่จังหวัดกระบี่ ชื่อตั้งตามลักษณะเด่นคือมีขนเล็กๆ ปกคลุมบริเวณลำต้น ใบ และหม้อ

2. Nepenthes bracteosa (นีเพนธีส บราทีโอซ่า) หรือ "เสือนคร" พบที่จังหวัดนครศรีธรรมราช ชื่อตั้งตามลักษณะกลีบเลี้ยงที่เป็นช่อดอกหรือตัวหุ้มลำต้นที่มีปีกออกไปเล็กน้อย

การวิเคราะห์ทางพันธุกรรมร่วมกับสัณฐานวิทยานี้ ช่วยยืนยันความแตกต่างทางวิวัฒนาการได้อย่างแน่ชัด และผลงานนี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารระดับโลกอย่าง Kew Bulletin

นอกจากงานด้านการอนุรักษ์ รศ.ดร.พจมาลย์ ยังขับเคลื่อนงานวิจัย พืชเศรษฐกิจทางยาที่น่าจับตา ได้แก่ กัญชา กัญชง และกระท่อม โดยมุ่งเน้นวิจัยตำรับยาพื้นถิ่น เช่น "ตำรับยาหมื่นศรี" ของนครศรีธรรมราช เพื่อสนับสนุนการใช้ในทางการแพทย์แผนไทย ทำงานร่วมกับสำนักวิชาเภสัชศาสตร์และวิทยาศาสตร์ เพื่อให้การผลิตและสกัดได้มาตรฐานครบวงจร

ผู้เชี่ยวชาญด้านการปรับปรุงพันธุ์พืชโดยใช้เครื่องหมายโมเลกุล ซึ่งรวมถึงการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ การขยายพันธุ์ การเพิ่มโครโมโซม และการชักนำการกลายพันธุ์เพื่อปรับปรุงลักษณะพืช การใช้เครื่องหมายโมเลกุลเพื่อคัดเลือกสายพันธุ์ที่มีคุณสมบัติเฉพาะ (เช่น ค้นหายีนต้านทานแล้งและทนน้ำท่วมในปาล์มน้ำมัน) ซึ่งช่วยลดระยะเวลาและค่าใช้จ่ายได้มาก

นอกจากนี้ ยังมีประสบการณ์การทำวิจัยและทำงานในต่างประเทศอย่างกว้างขวาง ทั้งในฐานะนักศึกษาแลกเปลี่ยนที่ ญี่ปุ่น, ทำวิจัยใน สหรัฐอเมริกา และทำงานวิจัยร่วมกับ ประเทศฝรั่งเศส ในโครงการปาล์มน้ำมันเป็นเวลานานหลายปี สะท้อนถึงการบูรณาการเทคโนโลยีระดับนานาชาติเข้ากับงานวิจัยไทย

นี่คือแนวคิดที่ขับเคลื่อนให้นักพืชศาสตร์ท่านนี้ก้าวข้ามความท้าทาย และนำไปสู่การค้นพบครั้งสำคัญระดับโลก