รองศาสตราจารย์ ดร.สมชาย สวัสดี

นักวิจัยด้านการพัฒนายาและระบบนำส่งยา

ประวัติการศึกษาและตำแหน่ง

รองศาสตราจารย์ ดร.สมชาย สวัสดี อาจารย์/หัวหน้าศูนย์ความเป็นเลิศด้านยาและเครื่องสำอาง สำนักวิชาเภสัชศาสตร์ สาขาเภสัชกรรมอุตสาหการ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ จบการศึกษาระดับปริญญาเอก ปริญญาโท และระดับปริญญาตรี เภสัชศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
 

สาขาและความเชี่ยวชาญ

• เทคโนโลยีเภสัชกรรม
• ระบบนำส่งยาสู่ทางเดินหายใจ
   

จุดเริ่มต้น/เส้นทางการทำวิจัย

จุดเริ่มต้นของการทำวิจัยมาจากการทำวิจัยในระดับปริญญาตรี ของหลักสูตรเภสัชศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ งานวิจัยเกี่ยวข้องกับระบบนำส่งยาสู่ทางเดินหายใจของยากลุ่มเปปไทด์และโปรตีน อาจารย์ที่ปรึกษาคือ ศ.ดร.ภก.ธีระพล ศรีชนะ ตอนนั้นได้เรียนรู้เกี่ยวกับการพัฒนายารูปแบบใหม่ๆ รวมทั้งการใช้เครื่องมือวิเคราะห์วิจัยชั้นสูงอย่างหลากหลาย นอกจากนี้ยังได้ศึกษาในสัตว์ทดลองร่วมด้วย โดยการบริหารยาเข้าสู่ทางเดินหายใจของหนู เพื่อประเมินประสิทธิภาพของระบบนำส่งยา จึงเป็นแรงบันดาลใจในการศึกษาต่อระดับปริญญาโท และปริญญาเอกต่อมา

เมื่อศึกษาจบปริญญาโทเภสัชศาสตรมหาบัณฑิต ได้ทำงานในฝ่ายวิจัยและพัฒนาของโรงงานผลิตยาชั้นนำในประเทศไทย จึงมีโอกาสได้เรียนรู้ในการพัฒนายาสามัญใหม่ ผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพอื่นๆ อย่างหลากหลาย ทั้งสมุนไพร ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และเครื่องสำอาง รวมถึงรูปแบบยาใหม่ๆ ร่วมด้วย เมื่อได้เป็นผู้จัดการฝ่ายวิจัยและพัฒนา ได้มีโอกาสในการบริหารโครงการ ต้องมีการประสานงานกับหน่วยงานและทีมวิจัยจากภายนอก เช่น การศึกษาทางคลินิก เป็นต้น ทำให้ได้ทักษะในการทำวิจัยอย่างเป็นระบบมาตั้งแต่ตอนนั้น

ต่อมาเมื่อเข้ามาเป็นอาจารย์สำนักวิชาเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ งานวิจัยเป็นหนึ่งในภารกิจหลักของอาจารย์ในระดับมหาวิทยาลัย จึงมีโอกาสได้ทำงานวิจัยตามที่ตนเองถนัดและเชี่ยวชาญ เช่นการพัฒนายารูปแบบของแข็ง เช่นยาเม็ด หรือการพัฒนายาสูดพ่นสู่ทางเดินหายใจ รวมทั้งได้ทำงานวิจัยเพื่อแก้ไขปัญหาให้ผู้ประกอบการ หรือพัฒนางานวิจัยตามโจทย์ที่ได้รับจากหน่วยงานต่างๆ
 

ผลงานเด่น (สรุปอย่างย่อ)

1. การพัฒนาสารสกัดจากใบบัวบกเป็นผลิตภัณฑ์สเปรย์ฟิล์มกันน้ำ

ใบบัวบกเป็นพืชสมุนไพรที่รู้จักกันอย่างแพร่หลาย มีสรรพคุณในการสมานแผลได้ดี สารออกฤทธิ์ได้แก่ Asiatic acid, Madecassic acid, Asiaticoside, Madecassoside งานวิจัยนี้เป็นพัฒนาวิธีการสกัดใบบัวบกให้มีสารออกฤทธิ์ปริมาณมาก และนำสารสกัดมาเตรียมเป็นผลิตภัณฑ์ใส่แผลรูปแบบสารละลายบรรจุในขวดสเปรย์ เพื่อให้สามารถใช้งานได้ง่าย และมีคุณสมบัติที่เหมาะสมในการใช้กับแผลสด

เมื่อนำมาพ่นบริเวณผิวหนังหรือบริเวณแผลสดสารละลายจะกลายเป็นแผ่นฟิล์มใสปกคลุมที่พื้นผิว ทำให้สารออกฤทธิ์ในสารสกัดจากบัวบกอยู่บริเวณแผลได้ดี และแผ่นฟิล์มยังป้องกันสิ่งสกปรกที่จะเข้าบาดแผลได้ เมื่อนำผลิตภัณฑ์มาทดสอบในหนูที่ทำให้เกิดบาดแผล พบว่าผลิตภัณฑ์ดังกล่าวช่วยให้แผลหายเร็วขึ้นกว่ากลุ่มควบคุมที่ไม่ได้ใช้สเปรย์ หรือกลุ่มที่ได้รับการรักษาแผลแบบมาตรฐานทั่วไป เมื่อนำมาศึกษาเพิ่มเติมในมนุษย์ ที่เป็นอาสาสมัครสุขภาพดี พบว่าแผลหายเร็วขึ้นในเวลา 3 วัน
 

2. การใช้ประโยชน์จากผลมะม่วงหิมพานต์ในทางเภสัชกรรม

เม็ดมะม่วงหิมพานต์เป็นพืชเศรษฐกิจที่มีราคาแพง แต่ผลของมะม่วงหิมพานต์มีลักษณะชุ่มน้ำ รสชาติไม่ดี จึงไม่เป็นที่นิยมในการรับประทาน ส่วนใหญ่เมื่อเก็บเกี่ยวส่วนเม็ดออกไปแล้ว ส่วนที่เป็นผลมักจะทิ้งเป็นของเหลือทางการเกษตร ผลมะม่วงหิมพานต์มีวิตามินซีในปริมาณสูงมาก และมีสารออกฤทธิ์ที่สำคัญที่มีคุณสมบัติชะลอวัยได้

งานวิจัยนี้จึงนำผลของมะม่วงหิมพานต์มาสกัดเอาส่วนที่เป็นน้ำ นำมาทดสอบประสิทธิภาพในการชะลอวัยในหลอดทดลอง พบว่ามีคุณสมบัติที่ดี แต่ปัญหาสำคัญคือสารออกฤทธิ์จะมีความไม่คงตัว เช่นสลายได้ง่ายเมื่อเก็บทิ้งไว้ ผู้วิจัยจึงนำสารสกัดมาเตรียมให้อยู่ในรูปแบบลิโปโซม เพื่อเป็นผลิตภัณฑ์เวชสำอางชะลอวัยต้นแบบ ทำให้เพิ่มประสิทธิภาพในการซึมเข้าสู่ผิวได้มากกว่าการไม่ทำเป็นลิโปโซมถึง 2.1 เท่า และยังมีความคงตัวที่ดีมากกว่า

กากของผลมะม่วงหิมพานต์หลังจากแยกเอาส่วนน้ำออกไปเตรียมเป็นผลิตภัณฑ์เวชสำอาง ส่วนที่เป็นกากผล จะมีส่วนที่เป็นเส้นในเซลลูโลส และน้ำตาลในปริมาณสูง เมื่อทำให้แห้งและผ่านกระบวนการลดขนาดผงแห้ง นำมาทดสอบเป็นสารช่วยทางเภสัชกรรม (สารผสมในยาเม็ดเพื่อเพิ่มปริมาณให้ตอกเป็นเม็ดได้) พบว่าผงแห้งของมะม่วงหิมพานต์มีคุณสมบัติที่เหมาะสมในการใช้เป็น Filler ในยาเม็ด เมื่อเตรียมทั้งวิธี Direct compression และ Wet granulation มีคุณสมบัติที่โดดเด่นคือทำให้ยาเม็ดแตกกระจายตัวได้เร็วเพิ่มขึ้นด้วย

ผลกระทบของงานวิจัยต่อสังคมในด้านต่าง ๆ

ผลกระทบต่อเศรษฐกิจ

เพิ่มมูลค่าของเหลือใช้ทางการเกษตร และส่งเสริมให้เกิดผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพชนิดใหม่ๆ มีประสิทธิภาพดี ลดการนำเข้าจากต่างประเทศ และเพิ่มรายได้ให้กับผู้ผลิตและประเทศไทย

ผลกระทบด้านต่อสังคม/ชุมชน

ส่งเสริมสุขภาวะของประชากรจากผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพที่มีประสิทธิภาพ และส่งเสริมให้ชุมชนเพาะปลูกเป็นพืชเศรษฐกิจเพิ่มเติม

ผลกระทบต่อการศึกษาและวิชาการ

เพิ่มศักยภาพการวิจัยของประเทศให้มีความก้าวหน้า

การพัฒนาต่อยอด/การพัฒนาศักยภาพ ผลงานวิจัยในอนาคต

1. สารสกัดจากใบบัวบกเป็นผลิตภัณฑ์สเปรย์ฟิล์มกันน้ำ

ศึกษาประสิทธิภาพและความปลอดภัยทางคลินิกเพิ่มเติมในอาสาสมัครที่มีจำนวนมากขึ้น รวมทั้งศึกษาในผู้ป่วยที่มีบาดแผลในกลุ่มต่างๆ เพื่อเป็นข้อมูลในการขึ้นทะเบียนเป็นผลิตภัณฑ์ยาใหม่

2. เวชสำอางที่มีส่วนผสมของสารสกัดผลมะม่วงหิมพานต์

จดแจ้งเครื่องสำอางและพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ในระดับอุตสาหกรรม รวมทั้งทดสอบประสิทธิภาพในอาสาสมัครเพิ่มเติม

3. การใช้มะม่วงหิมพานต์ผงแห้งในทางเภสัชกรรม

ศึกษาความคงตัวในระยะยาว และผลการวิเคราะห์วัตถุดิบ การกำหนดคุณลักษณะของผลิตภัณฑ์ และการขึ้นทะเบียนเป็นวัตถุดิบในทางเภสัชกรรม

รางวัลและผลงานที่ได้รับ

Researcher Excellence Award in Industrial Health and Cosmetic Technology (นักวิจัยดีเด่น)